MEB’in Etik Kılavuzu sekiz etik ilke sayar: insan merkezli ve hak temelli yaklaşım; eşitlik ve kapsayıcılık; şeffaflık ve açıklanabilirlik; mahremiyet, gizlilik ve veri yönetişimi; güvenilirlik, emniyet ve teknik sağlamlık; hesap verebilirlik ve insan denetimi; eğitsel değer ve nitelikli katkı; millî ve manevi değerlere uyum. Aşağıdaki kurallar bu ilkelerin sınıfa yansıyan karşılığıdır.
1. Öğrenci verisi girmeyin
Öğrenci adı, numarası, notu, ödevi, fotoğrafı, ses kaydı, sağlık ya da disiplin bilgisi yapay zekâ aracına girilmez. Girmeniz gerekiyorsa bu bir “yapay zekâ uygulaması”dır ve önce Etik Beyan Formu gerekir; ayrıca KVKK yükümlülükleri doğar. Ayrıntı: Öğrenci verisi ve yapay zekâ.
2. Çıktıyı her zaman kontrol edin
Yapay zekâ yanlış ya da uydurma bilgi üretebilir; buna “halüsinasyon” denir. Kılavuz, üretilen ders materyallerinin doğruluğunun ve programa uygunluğunun öğretmenin sorumluluğunda olduğunu açıkça belirtir. Bir kontrol listesi için: Yapay zekâ çıktısını kontrol etmek.
3. Son karar sizindir
Not verme, seviye belirleme, sınıf geçme, disiplin gibi öğrenciyi doğrudan etkileyen kararlarda yapay zekâ yalnızca yardımcı olabilir. Kılavuza göre yapay zekâ hiçbir koşulda öğrenciye verilecek notu tek başına belirleyemez.
4. Yapay zekâ katkısını belirtin
Öğrencilere dağıttığınız bir materyalin önemli bir kısmı yapay zekâ ile üretildiyse bunu söylemek, öğrencilere de aynı şeffaflığı öğretir. Kılavuz, yapay zekâ katkısıyla oluşturulan içerikte bu katkının açıkça belirtilmesini ister.
5. Yaş koşuluna bakın
Araçların kendi yaş koşulları vardır: örneğin Claude 18 yaşından küçükler için değildir, ChatGPT 13–18 yaş arası için ebeveyn izni ister. Öğrencilerle bir araç kullanmadan önce Araçlar sayfasına ve aracın güncel koşullarına bakın; beyan da gerekeceğini unutmayın.
6. Aracı önce kendiniz deneyin
Öğrencinin kullanacağı bir aracı sınıfa getirmeden önce aynı görevle kendiniz deneyin. Kılavuz, öğretmenin aracı önceden test etmesini ve güvenlik filtrelerinin çalıştığından emin olmasını ister. Sistem kesilirse ne yapacağınızı da planlayın.
7. Eğitsel amacı net tutun
Yapay zekâyı moda olduğu için değil, belirli bir öğrenme hedefine katkı sağladığı için kullanın. Kılavuz, kullanımın gerekçesinin geçici eğilimler değil kanıta dayalı eğitsel fayda olması gerektiğini vurgular.
8. Telif ve kaynak sorumluluğu sizde
Yayınevi kitaplarından ya da test kitaplarından metin ve soru yapıştırmayın; yapay zekânın önerdiği görsel, kaynak ve bağlantıların gerçekten var olduğunu ve kullanım izninin bulunduğunu doğrulayın.
MEB’in Temmuz 2025’te yayımladığı öğretmen rehberi de (“Yapay Zekâ ve Eğitim: Öğretmenler İçin Uygulamalı Prompt Mühendisliği ve Üretken Araçlarla Yenilikçi Öğrenme Stratejileri”) yedi etik ilke sayar: adalet ve eşitlik, mahremiyet ve veri güvenliği, şeffaflık, hesap verebilirlik ve sorumluluk, otonomiye saygı, sosyal sorumluluk ve toplumsal etki, zarar vermeme.